{"id":346,"date":"2022-08-03T19:50:21","date_gmt":"2022-08-03T16:50:21","guid":{"rendered":"https:\/\/almanca.com.tr\/blog\/?p=346"},"modified":"2022-09-19T17:43:28","modified_gmt":"2022-09-19T14:43:28","slug":"tanzimat-fermani-ozellikleri-gulhane-hatti-humayunu-1839","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/almanca.com.tr\/blog\/tanzimat-fermani-ozellikleri-gulhane-hatti-humayunu-1839\/","title":{"rendered":"Tanzimat Ferman\u0131 \u00d6zellikleri \u2013 G\u00fclhane Hatt\u0131 H\u00fcm\u00e2y\u00fbnu(1839)"},"content":{"rendered":"

G\u00fclhane Hatt\u0131 H\u00fcm\u00e2y\u00fbnu<\/strong>\u2019nun ilan\u0131n\u0131n zeminini olu\u015fturmu\u015f olan geli\u015fmeler Padi\u015fah 2. Mahmut d\u00f6neminde at\u0131lm\u0131\u015ft\u0131.Bu d\u00f6nemde ger\u00e7ekle\u015ftirilmi\u015f olan idari, askeri, mali ve bir\u00e7ok alanda yap\u0131lan reformlar Tanzimat Ferman\u0131<\/em> i\u00e7in de bir altyap\u0131 te\u015fkil etme \u00f6zelli\u011fini ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Peki Tanzimat Ferman\u0131 \u00f6zellikleri nelerdir?<\/strong> Ni\u00e7in ilan edilmi\u015ftir?<\/p>\n

Padi\u015fah 2. Mahmud’un ard\u0131ndan tahta \u00e7\u0131kan Padi\u015fah Abd\u00fclmecid ile sadrazam\u0131 Mustafa Re\u015fit Pa\u015fa , Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu\u2019nun kurtulu\u015funun bat\u0131l\u0131la\u015fma hareketlerinde oldu\u011funa inanmaktayd\u0131lar.Mustafa Re\u015fit Pa\u015fa, \u00f6zellikle Avrupa’da ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015f olan ve \u00e7ok b\u00fcy\u00fck sonu\u00e7lar do\u011furan milliyet\u00e7ilik ak\u0131mlar\u0131n\u0131n, \u00e7ok uluslu bir yap\u0131ya sahip olan Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu\u2019nu etkilememesi ya da etkilerinin daha az hissedilmesi i\u00e7in ciddi ve k\u00f6kl\u00fc reform hareketlerinin yap\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyordu.<\/p>\n

Bat\u0131l\u0131la\u015fma hareketleri sonras\u0131nda bat\u0131l\u0131 devletlerin Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu\u2019nu s\u0131k\u0131\u015ft\u0131rmay\u0131 b\u0131rakacaklar\u0131n\u0131 da ummaktayd\u0131lar.Avrupal\u0131 b\u00fcy\u00fck devletler de Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu s\u0131n\u0131rlar\u0131 dahilinde ya\u015famakta olan n\u00fcfusun \u00f6nemli bir kesimini te\u015fkil eden gayrim\u00fcslimlere yeni haklar sa\u011flanmas\u0131 ve Osmanl\u0131 saray\u0131n\u0131 denetimleri alt\u0131na alabilmek gibi ama\u00e7lar ile Padi\u015fah Abd\u00fclmecid’in b\u00f6yle bir bat\u0131l\u0131la\u015fma hareketine giri\u015fmesine destek vermekteydiler.<\/p>\n

\n

Tanzimat Ferman\u0131\u2019n\u0131n \u0130lan Edilmesinin Nedenleri<\/h2>\n

 <\/p>\n

\"tanzimat
Tanzimat Fermani Abdulmecid<\/figcaption><\/figure>\n

 <\/p>\n

Bilindi\u011fi gibi 19. y\u00fczy\u0131l, i\u00e7erisinde ger\u00e7ekle\u015fmi\u015f olan sorunlar nedeniyle, Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu\u2019nun en uzun y\u00fczy\u0131l\u0131 olarak ge\u00e7er.Kavalal\u0131 Mehmet Ali Pa\u015fa’n\u0131n isyan\u0131 sonucu K\u00fctahya Anla\u015fmas\u0131 ile Suriye, Cidde ve Adana gibi \u00e7ok \u00f6nemli b\u00f6lgelerin de valilikleri verilmi\u015fti.Bo\u011fazlar b\u00f6lgesi de b\u00fcy\u00fck devletler ve Osmanl\u0131 Devleti<\/a> aras\u0131nda ciddi bir anla\u015fmazl\u0131k konusunu te\u015fkil etmekteydi.<\/p>\n

B\u00fcy\u00fck devletler s\u00fcrekli olarak gayrim\u00fcslimlerin haklar\u0131 konular\u0131nda Osmanl\u0131 Devleti<\/a>‘ne s\u0131k s\u0131k bask\u0131lar yap\u0131p, i\u00e7 i\u015flerine kar\u0131\u015fmaktayd\u0131lar.Balta Liman\u0131 ticaret anla\u015fmas\u0131 ile \u0130ngilizler’e Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7erisinde diledikleri gibi ticaret yapabilmeleri haklar\u0131n\u0131n verilmesi, Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu\u2019nun ekonomik durumunu \u00e7ok olumsuz y\u00f6nde etkiledi ve yerli t\u00fcccarlar da bu anla\u015fman\u0131n sonu\u00e7lar\u0131ndan son derece olumsuz y\u00f6nde etkilendiler. Balkanlarda da milliyet\u00e7ilik ak\u0131mlar\u0131n\u0131n etkisiyle \u00e7ok say\u0131da ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k hareketleri ya\u015fanmaktayd\u0131.Bu gibi hem i\u00e7 hem de d\u0131\u015f etkenlerin neden olduklar\u0131 sebep ve geli\u015fmeler \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda, 3 Kas\u0131m 1839 y\u0131l\u0131nda Tanzimat Ferman\u0131 ilan edildi.<\/p>\n

\"Tanzimat
Tanzimat Fermani Metni – Tanzimat Ferman\u0131 Orjinal Metin<\/figcaption><\/figure>\n

Tanzimat Ferman\u0131 \u00f6zellikleri bak\u0131m\u0131ndan Osmanl\u0131 tarihinde yeni bir sayfa a\u00e7m\u0131\u015f olmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan nedenlerin ba\u015f\u0131nda;<\/p>\n

    \n
  1. Ferman ile padi\u015fah\u0131n yetkilerinin s\u0131n\u0131rlanm\u0131\u015f olmas\u0131,<\/li>\n
  2. Temel insan haklar\u0131n\u0131n g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015f olmas\u0131,<\/li>\n
  3. Can, mal ve namus dokunulmazl\u0131\u011f\u0131n\u0131n sa\u011flanmas\u0131,<\/li>\n
  4. Askerlik ile vergi adaletinin sa\u011flanabilmesi ad\u0131na yeni d\u00fczenleme ve ilkelerin getirilmesi,<\/li>\n
  5. T\u00fcm teban\u0131n din, dil ve millet ay\u0131r\u0131m\u0131 g\u00f6zetmeksizin kanun ve yasalar \u00f6n\u00fcnde e\u015fit say\u0131lmalar\u0131,<\/li>\n
  6. M\u00fcsl\u00fcman ve gayrim\u00fcslim teban\u0131n e\u015fitlenmesi<\/li>\n<\/ol>\n

    gibi yenilikler g\u00f6sterilmektedir. B\u00fct\u00fcn \u0130slam alemi tarihinde hukuki anlamda laikle\u015fmenin ba\u015flam\u0131\u015f oldu\u011fu nokta olarak da Tanzimat Ferman\u0131\u2019n\u0131n g\u00f6sterilmesi \u00f6nemli bir noktay\u0131 te\u015fkil etmektedir.<\/p>\n

    Tanzimat Ferman\u0131’n\u0131n Getirdikleri<\/h2>\n

    Tanzimat Ferman\u0131<\/strong> ile, \u00fclkenin kurtulu\u015fu ad\u0131na modernle\u015fme yolunda bir dizi de\u011fi\u015fikli\u011fi de beraberinde getirmi\u015ftir. \u0130dare, hukuk, mali ve e\u011fitim gibi alanlarda bat\u0131l\u0131 uygulamalara ge\u00e7ilmi\u015f olundu.Hukuk alan\u0131nda ikili yap\u0131 hala ge\u00e7erliydi.Bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc \u0130slam hukukundan, bir di\u011fer b\u00f6l\u00fcm\u00fc de bat\u0131 hukukundan gelmekte olan kanunlar yer almaktayd\u0131.<\/p>\n

    Tanzimat Ferman\u0131’n\u0131n en \u00f6nemli sonu\u00e7lar\u0131ndan birisi de Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu\u2019nda, devlet otoritesi olarak tarihte ilk defa padi\u015fah\u0131n kar\u015f\u0131s\u0131nda bir siyasi g\u00fc\u00e7 b\u00fcrokrasi alan\u0131nda ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015f oldu.Tanzimat Ferman\u0131 ile ortaya \u00e7\u0131kan bu b\u00fcrokratik grubu olu\u015fturanlar aras\u0131nda, geli\u015fmi\u015f Avrupa \u00fclkelerine gidip gelenler ve yabanc\u0131 dil bilip bat\u0131l\u0131 bas\u0131n yay\u0131n organlar\u0131n\u0131 takip edenler bulunmaktayd\u0131.Bu ki\u015filer bat\u0131 \u00fclkelerinde ger\u00e7ekle\u015ferek d\u00fcnyaya y\u00f6n vermekte olan her t\u00fcrl\u00fc siyasi, bilimsel ve ekonomik geli\u015fmeleri s\u00fcrekli takip etmekteydiler.<\/p>\n

    Tanzimat Ferman\u0131 Sonu\u00e7lar\u0131<\/h2>\n

    Tanzimat Ferman\u0131 herhangi bir kurumsal destekten yoksundu.Bir siyasi partiye, halk ve taban deste\u011fine dayanmamaktayd\u0131.Bu ko\u015fullar alt\u0131nda yap\u0131lmas\u0131 istenilen reformlar tepeden inme bir \u015fekilde ilan edilince halk kitlelerine n\u00fcfus edemeyerek k\u00f6kl\u00fc de\u011fi\u015fiklikler yap\u0131lamad\u0131.<\/p>\n

    Bilim, edebiyat ve sanat faaliyetleri esas hedefleri Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu\u2019nu i\u00e7erisinde bulundu\u011fu k\u00f6t\u00fc vaziyetten kurtarmak olan bir grup ayd\u0131n ve sanat\u00e7\u0131n\u0131n tekelinde kald\u0131.Tanzimat Ferman\u0131’n\u0131n bu k\u00f6kl\u00fc olamayan reform hareketlerini dahi hazmedemeyen gruplar ve \u00e7\u0131karlar\u0131 sars\u0131lanlar Tanzimat Ferman\u0131\u2019na kar\u015f\u0131 geni\u015f \u00e7apl\u0131 bir muhalif cephe olu\u015fturmay\u0131 ba\u015fard\u0131lar.Tanzimat Ferman\u0131\u2019nda \u015eeriata verilen \u00f6nemin vurgulanmas\u0131 dahi Tanzimat Ferman\u0131\u2019n\u0131 bu bask\u0131lardan kurtarmaya yetemedi.<\/p>\n

     <\/p>\n

    \"tanzimat
    Tanzimat fermani muslim gayrimuslim<\/figcaption><\/figure>\n

     <\/p>\n

    Tanzimat Ferman\u0131\u2019n\u0131n ama\u00e7lam\u0131\u015f oldu\u011fu laik e\u011fitimin geli\u015fmesi, medrese e\u011fitimi ile yeti\u015fmi\u015f olan ilmiye s\u0131n\u0131f\u0131 mensuplar\u0131n\u0131 ciddi \u00f6l\u00e7\u00fcde rahats\u0131z etti.Devletin g\u00f6z\u00fcnde daima \u00f6nde olan m\u00fcsl\u00fcman teba da Tanzimat Ferman\u0131 ile gayrim\u00fcslimlerle e\u015fit stat\u00fcde olacak olmaktan rahats\u0131z oldular.<\/p>\n

    Islahat Ferman\u0131<\/strong> ile \u00fclke s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7erisindeki gayrim\u00fcslimlere tan\u0131nan yeni haklar tepkileri daha da art\u0131rd\u0131.Bu tepkiler gitgide artarak isyana d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc.K\u0131\u015fk\u0131rtmalar sonucu 1858 senesinde Cidde’de hac\u0131lar gayrim\u00fcslimlere sald\u0131rd\u0131, \u0130ngiliz ve Frans\u0131z konsoloslar\u0131 \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc. Bu olaylardan 1 sene sonra Kuleli olay\u0131 meydana geldi.Padi\u015fah\u0131 \u015feriat ad\u0131na \u00f6ld\u00fcrmeyi ama\u00e7 edinen \u015eeyh Ahmet’in kurdu\u011fu \u00f6rg\u00fcte mensup ki\u015filerden yakalananlar Kuleli’ye hapsedildi.<\/p>\n

    1860 senesinde D\u00fcrziler L\u00fcbnan’da isyan \u00e7\u0131kard\u0131.\u0130syan s\u0131ras\u0131nda Maruni Hristiyanlar katledildiler. T\u00fcm bu ayaklanmalar ve olaylar Suriye\u2019ye de s\u0131\u00e7rad\u0131 fakat bast\u0131r\u0131ld\u0131.\u0130syanlar\u0131n Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu\u2019na maliyeti \u00e7ok a\u011f\u0131r oldu.<\/p>\n

    K\u0131saca Tanzimat Ferman\u0131 \u00d6zellikleri<\/h2>\n

    Tanzimat ferman\u0131n\u0131n maddeleri \u015fu \u015fekildedir:<\/strong><\/p>\n